Έχεις αναλύσει ποτέ μια συζήτηση ξανά και ξανά, αναρωτώμενος αν είπες κάτι λάθος; Έχεις φανταστεί δεκάδες πιθανά σενάρια για κάτι που δεν έχει συμβεί ακόμη;
Αυτό είναι ένα από τα χαρακτηριστικά της υπερανάλυσης: προσπαθούμε να βρούμε απαντήσεις, να προβλέψουμε κάθε πιθανή εξέλιξη και να εξασφαλίσουμε ότι δεν θα κάνουμε λάθος.
Τι κρύβεται πίσω από την υπερανάλυση
Συχνά, πίσω από αυτή την προσπάθεια κρύβεται η ανάγκη για έλεγχο και η δυσκολία να ανεχτούμε την αβεβαιότητα.
Όμως, όσο περισσότερο προσπαθούμε να σκεφτούμε κάθε ενδεχόμενο, τόσο περισσότερο μπορεί να αυξάνεται το άγχος μας.
Το μυαλό ψάχνει τη βεβαιότητα που θα του φέρει ησυχία. Όμως κάθε νέα απάντηση γεννά ένα καινούργιο «κι αν…», και ο κύκλος συνεχίζεται.
Η σκέψη είναι χρήσιμη όταν μας βοηθά να κατανοούμε και να αποφασίζουμε.
Γίνεται εξαντλητική όταν μας κρατά εγκλωβισμένους στα ίδια ερωτήματα.
Τι μπορείς να κάνεις;
- Αναρωτήσου: «Αυτό που σκέφτομαι με βοηθά να βρω λύση ή απλώς με αγχώνει περισσότερο;» Η απάντηση συχνά δείχνει αν η σκέψη σε πηγαίνει κάπου ή απλώς κάνει κύκλους.
- Ξεχώρισε τα γεγονότα από τις υποθέσεις και τα πιθανά σενάρια. Τι ξέρεις σίγουρα; Τι φοβάσαι ότι μπορεί να συμβεί; Μπορεί να βοηθήσει να τα γράψεις σε ένα χαρτί.
- Αποδέξου ότι δεν μπορείς να προβλέψεις ή να ελέγξεις τα πάντα. Η αβεβαιότητα είναι μέρος της ζωής· δεν χρειάζεται να εξαφανιστεί για να προχωρήσεις.
- Όταν έχεις σκεφτεί αρκετά, προσπάθησε να περάσεις σε μια μικρή, συγκεκριμένη πράξη. Ένα μικρό βήμα συχνά φέρνει περισσότερη ηρεμία από μία ακόμη σκέψη.
Δεν χρειάζεται να απαντήσεις σε κάθε ερώτημα που γεννά το μυαλό σου. Ούτε κάθε σκέψη χρειάζεται την προσοχή σου.
Μερικές φορές, η ψυχική ηρεμία δεν έρχεται όταν σκεφτούμε περισσότερο, αλλά όταν μάθουμε να αφήνουμε κάποιες σκέψεις να περνούν.
Όταν η υπερανάλυση γίνεται βάρος
Αν οι σκέψεις αυτές σε κουράζουν ή επηρεάζουν τον ύπνο, τις σχέσεις ή την καθημερινότητά σου, μια συζήτηση με έναν ψυχολόγο μπορεί να σε βοηθήσει να βρεις τον δικό σου τρόπο να τις διαχειριστείς.
Βασίλης Σαλούστρος, Ψυχολόγος